สนง.ส่งเสริมพระกรรมฐาน

.
(https://www.silpa-mag.com/wp-content/uploads/2025/01/sai-yas-696x364.jpg)
พระพุทธไสยาสน์ โรงเรียนวัดราชาธิวาส (ภาพ : วรวิทย์ พานิชนันท์)


“พระพุทธไสยาสน์” โรงเรียนวัดราชาธิวาส เอกลักษณ์เด่น พุทธศิลป์ประยุกต์แบบ “กรีก”

“พระพุทธไสยาสน์” หนึ่งในพระพุทธรูปปางปรินิพพานที่งดงามและเป็นเอกลักษณ์ที่สุดในประเทศไทย เนื่องจากเป็นพุทธศิลป์ประยุกต์แบบกรีก ประดิษฐาน ณ อาคารไชยันต์ ชั้น 6 โรงเรียนวัดราชาธิวาส ตั้งอยู่บริเวณใกล้กับวัดราชาธิวาสวิหาร (เดิมชื่อวัดสมอราย) ถนนสามเสน ซอย 9 แขวงวชิรพยาบาล เขตดุสิต กรุงเทพมหานคร

(https://www.silpa-mag.com/wp-content/uploads/2025/01/IMG_3847-1536x1024.jpg)
พระพุทธไสยาสน์ โรงเรียนวัดราชาธิวาส (ภาพ : วรวิทย์ พานิชนันท์)


จุดกำเนิด โรงเรียนวัดราชาธิวาส

สืบเนื่องจากพระเจ้าบรมวงศ์เธอ กรมหมื่นมหิศรราชหฤทัย (พระองค์เจ้าไชยันต์มงคล) พระราชโอรสองค์ที่ 76 ในพระบาทสมเด็จพระจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว รัชกาลที่ 4 ประสูติแต่เจ้าจอมมารดาห่วง เสกสมรสกับหม่อมเจ้าหญิงสุภางค์พักตร์ พระธิดาองค์ใหญ่ของกรมหมื่นจรัสพรปฏิภาณ พระราชโอรสในพระบาทสมเด็จพระปิ่นเกล้าเจ้าอยู่หัว ประสูติแต่หม่อมเจ้าหญิงโถมนา

ท่านหญิงทรงสนพระทัยในด้านการศึกษาเป็นอย่างมาก และทรงปฏิบัติตามพระประสงค์ของพระองค์ชาย ที่ได้ทรงอุทิศทุนทรัพย์ส่วนหนึ่งไว้ให้สร้างโรงเรียนวัดราชาธิวาส แต่พระองค์ทรงสิ้นพระชนม์เสียก่อน

ต่อมา สมเด็จพระเจ้าบรมวงศ์เธอ เจ้าฟ้ากรมพระยานริศรานุวัดติวงศ์ หรือ “สมเด็จครู” ได้ใช้ทุนทรัพย์มรดกสมเด็จพระเจ้าบรมวงศ์เธอ กรมหมื่นมหิศรราชหฤทัย สร้างตึกไชยันต์ โรงเรียนวัดราชาธิวาส เมื่อ พ.ศ. 2462 และสร้างพระพุทธไสยาสน์ ซึ่งเดิมเรียกว่า พระพุทธรูปปางปรินิพพาน เพื่ออุทิศพระกุศลแด่กรมหมื่นมหิศรราชหฤทัย ผู้ทรงอุทิศทุนทรัพย์ในการสร้างโรงเรียนนี้

พระพุทธรูปองค์นี้ สร้างเป็นพระประจำวันอังคาร ซึ่งเป็นวันประสูติของพระองค์ชาย โดยมี “สมเด็จครู” เป็นผู้ทรงออกแบบ อีกทั้งมีพระเทพ รจนา (สิน) เป็นผู้ปั้นและหล่อ

(https://www.silpa-mag.com/wp-content/uploads/2025/01/IMG_3848-1-1536x1003.jpg)
พระพุทธไสยาสน์ โรงเรียนวัดราชาธิวาส (ภาพ : วรวิทย์ พานิชนันท์)


พระพุทธไสยาสน์ โรงเรียนวัดราชาธิวาส พุทธศิลป์ประยุกต์แบบกรีก

ปกติแล้ว พระพุทธรูปในไทยมักจะเน้นความสมบูรณ์แบบแทนองค์พระพุทธเจ้าผ่านลักษณะต่าง ๆ แต่พระพุทธไสยาสน์องค์นี้กลับแตกต่างออกไป โดยแสดงความเป็นมนุษย์มากขึ้นแบบศิลปะกรีก อย่างจีวรที่ดูพลิ้วไหว พระเนตรหลับตาพริ้ม และการวางพระบาทที่เหมือนการนอนหลับของคนทั่วไป ทำให้มีความงดงามและมีชีวิตชีวามากขึ้น

พระพุทธไสยาสน์แห่งโรงเรียนวัดราชาธิวาสจึงได้รับการยกย่องจากกรมศิลปากรว่า เป็นหนึ่งในพระพุทธรูปปางปรินิพพานที่งดงามที่สุดในไทย เนื่องจากมีความกลมกลืนทางศิลปะแบบตะวันออกและตะวันตกได้อย่างลงตัว ทั้งในแง่ของความสมจริงและความสงบที่สะท้อนออกมา

ทั้งกรมศิลปากรยังได้ประกาศขึ้นทะเบียนพระพุทธรูปปางไสยาสน์เป็นโบราณวัตถุ ศิลปวัตถุสำคัญของชาติ เมื่อวันที่ 26 มิถุนายน พ.ศ. 2530 อีกด้วย

นอกจากนี้ ยังมีการบรรจุพระสรีรางคารพระเจ้าบรมวงศ์เธอ กรมหมื่นมหิศรราชหฤทัย และพระเชษฐภคินี พระขนิษฐาร่วมพระมารดา ที่ฐานพระพระพุทธไสยาสน์ เพื่อเป็นสิริมงคลแก่โรงเรียนวัดราชาธิวาสมาจวบจนปัจจุบัน

อ่านเพิ่มเติม :-

    • พระพุทธเสรฏฐมุนี หล่อจากกลักฝิ่น และนัยจากพระพุทธรูปที่ประกอบขึ้นจากสิ่งเสพติด (https://www.silpa-mag.com/history/article_14583)
    • “พระพุทธรูปทรงเครื่อง” จากลพบุรี มรดกไทยในต่างแดน ที่พิพิธภัณฑ์ในสหรัฐฯ (https://www.silpa-mag.com/culture/article_125028)
    • ตามรอย “พระพุทธสิหิงค์” พระพุทธรูปสำคัญของไทยทั้ง 3 องค์ กับพุทธศิลป์ 3 แบบ (https://www.silpa-mag.com/history/article_51984)



ขอขอบคุณ :-
ผู้เขียน : กมลวรรณ ยุทธศิลป์
เผยแพร่ : วันอาทิตย์ที่ 4 มกราคม พ.ศ.2569
เผยแพร่ในระบบออนไลน์ครั้งแรก : เมื่อ 22 มกราคม 2568
website : https://www.silpa-mag.com/art/article_146923 (https://www.silpa-mag.com/art/article_146923)